Wijkgilde: meer dan een diploma

Stralende gezichten en lovende woorden. Dat was in het kort de diploma-uitreiking van het Wijkgilde. In buurtrestaurant Buurten bij Bernlef in Paddepoel kregen de tien deelnemers hun diploma uitgereikt, na anderhalf jaar van hard werken en doorzetten. Het Wijkgilde is een leer-werktraject voor inwoners van de gemeente Groningen die nog nooit (in Nederland) een diploma hebben behaald. Ze krijgen een dag les in de week en doen daarnaast nog 16 uur per week werkervaring op.

In 2018 begonnen de opleidingen en inmiddels zijn er meer dan 185 deelnemers geweest. De studenten krijgen door deze samenwerking tussen WerkPro, gemeente Groningen (Werk en Participatie) en Noorderpoort een diploma op mbo-niveau 1. Het is een eerste stap op weg naar betaald werk of een vervolgopleiding en dat met behoud van een eventuele uitkering. De gildes zijn, net als het project AanDeBak-garantie, onderdeel van het plan ‘De Wijk als Leerwerkplek’ van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Groningen-Noord, dat via het Europese Just Transition Fund (JTF) een bijdrage krijgt van 2,9 miljoen euro.

De kracht van de gildes ligt in de lokale aanpak, waarbij de studenten - bij voorkeur - aan het werk gaan in hun eigen wijk. De opleiding duurt een jaar, of anderhalf jaar als er meer aandacht nodig is voor taal. In Paddepoel nam een stralende Judith Masanyu haar diploma in ontvangst van docent Boy Woensdregt van Noorderpoort. Judith viel op tijdens de wekelijkse lessen op maandag, omdat ze veel vragen stelde. “Je was zo leergierig en je wilde alles weten. Je hebt je zo ontwikkeld en zo goed neergezet in de groep. Anderen willen helpen, en zelf alles beter snappen”, zegt Boy tegen haar tijdens de diplomering. Het eerste half jaar gaf hij les samen met collega Martijn Blijswijk, daarna pakte hij alles zelf op, waardoor hij de studenten goed leerde kennen.

Een week na de uitreiking is de blijdschap bij Judith over haar prestatie zeker nog niet weggezakt. “Ik ben heel dankbaar dat ik mijn diploma heb, het laat me zien wat ik kan. Het was echt een uitdaging, ik twijfelde in het begin wel. Maar tussendoor kreeg ik wel het gevoel: ik kan het”, vertelt ze. “Er was veel aan de hand thuis, maar ik ging toch door. Daarom ben ik echt blij met mijn diploma. Het was een reis, maar nu is het eindelijk klaar.”

Judith haalde in haar geboorteland Uganda al eens een diploma sociaal werk. Toen waren de omstandigheden anders. “Nu ben ik ouder en heb ik kinderen. Maar ik wist: ik kan wel studeren.” De eerste jaren in Nederland waren niet makkelijk voor Judith. Ze zorgde fulltime voor haar kinderen en er waren medische problemen. Om haar wereld wat te vergroten, ging ze kijken naar vrijwilligerswerk bij Bernlef. “In het restaurant, in het winkeltje, bij de balie. Om te kijken wat er bij me paste.” Daar hoorde Judith voor het eerst van het Wijkgilde en de mogelijkheid om een diploma te halen.

Boy was enthousiast over zijn studenten, maar andersom was dat ook het geval. Judith vertelt: “Wij kenden allemaal Nederland nog niet heel goed en moesten van alles leren. Hij moest iedereen helpen, iedereen had een eigen tempo. En dan ook nog studenten die zoveel vragen stellen, ik weet niet hoe hij het heeft gedaan.” De studenten kregen naast lessen over horeca, detailhandel of dienstverlening, ook allemaal de vakken lezen, rekenen en burgerschap van Boy.

Rekenen zorgde soms voor wat problemen, maar vooral het vak burgerschap bleek een flinke horde te zijn. “Rekenen was een uitdaging, maar je krijgt aan het einde het antwoord”, kijkt Judith terug. “Maar bij burgerschap moet je alles gewoon weten. En als je het niet weet, weet je het niet.” Het vak burgerschap is verdeeld in drie dimensies (onderdelen). Boy somt ze op: “Sociaal-maatschappelijk, politiek-juridisch en economisch. Het gaat over dingen als: hoe doe je belastingaangifte, hoe werkt een loonstrookje, wat is cultuur? Wij hebben het ook veel over de verkiezingen gehad. Hoe werkt onze democratie, ons politieke proces? Ruim 80% van de klas heeft door dit vak tijdens de afgelopen verkiezingen gestemd.”

Voor elke student is er maatwerk. Voor Judith betekende het dat ze als alleenstaande moeder - als het moest - wat later begon of eerder wegging, zodat ze er kon zijn voor haar kinderen. “Gelukkig was dat altijd mogelijk, ook bij de stage. Ik vond het soms moeilijk om te zeggen als ik een probleem had of ziek was. Maar gelukkig kon dat hier bij de begeleiders. Ik had ook leuke collega’s bij het winkeltje. Ze stonden open voor me en dat maakte alles makkelijker.” Docent Boy vindt het ook niet niets. “De studenten runnen vaak thuis een huishouden, dan gaan ze een hele dag naar school én nog twee tot drie stagedagen. Daar heb ik veel respect voor, hoe ze dat hebben opgepakt. Ik begeleidde ook de stages, en het was leuk om te zien hoe de dynamiek op de werkplek was.”

Die werkervaringsplekken zijn over het algemeen goed te vinden, vertelt Maaike Krijnen, coördinator Wijkgilde bij WerkPro. Een deel van de studenten komt terecht op plekken binnen WerkPro, zoals bij Buurten bij Bernlef. “We kijken heel goed wie we op welke plek zetten, vooral bij plekken buiten WerkPro. Soms is het in de zorg wat lastiger om te regelen, omdat deze doelgroep veel aandacht en begeleiding nodig heeft. Maar het lukt wel, de studenten kunnen dan ‘achter de zorg aanlopen’, en nog even een praatje maken, koffie zetten of wat schoonmaken.”

De opleidingen hebben een slagingspercentage van 73%. De oud-studenten gaan door met vrijwilligerswerk, betaald werk of een vervolgopleiding. Judith is zich nu aan het oriënteren op wat ze wil gaan doen. “Dit diploma liet me zien dat ik een stap kan maken. Ik ben op StartFest geweest en daar heb ik wat flyers meegenomen. Ik ga nu verder checken wat er bij me past. Ik weet dat mbo-1 niet genoeg is als ik wat beters wil, dus ik moet nog verder studeren. Misschien zakelijke dienstverlening of sociaal werk. Maar dat wordt een grote beslissing voor mij.”

Iemand die al helemaal op zijn plek is, is Anwar Mohamud. Hij studeerde twee jaar geleden af bij het Wijkgilde. “Ik ben hier bij Bernlef begonnen als vrijwilliger en had toen een participatiebaan. Ik woon hier dichtbij en ik heb het erg naar mijn zin bij Buurten bij Bernlef. Ik doe hier bijna alles: ik ben gastheer en open en sluit het restaurant. Ik zorg dat het gezellig is voor de oudere mensen, zodat zij zich niet eenzaam voelen. Een beetje lachen, een beetje kletsen. Mensen worden enthousiast als ze mij zien”. Alhoewel Anwar geen fan is van FC Groningen (“ik ben voor AC Milan”) praat hij wel over voetbal. “Of over het weer, een beetje praatjes maken.”

De groep van Boy had vier uitvallers, in lijn met het gemiddelde van alle edities. “Het is geen uitval door gedrag of geen werkplek hebben. Er speelden bij hen gewoon andere dingen in hun leven. We proberen uitval te voorkomen door de drempel zo laag mogelijk te houden. De lesdag was in Wijkcentrum De Berk en niet op een school. Maar soms zijn er gewoon persoonlijke omstandigheden en kan je iemand niet verder helpen. Dat vind ik erg jammer.” Ook coördinator Maaike ziet het soms gebeuren dat er in ‘haar’ groep iemand uitvalt. “In het begin gaan mensen ‘duiken’, dan komen ze niet en nemen ze de telefoon niet op. De stap om het Wijkgilde te gaan doen is al groot. En als ze dan ergens tegenaan lopen, ze er dan bijhouden, dat is de kunst.” Een kunst die zij, net als haar collega-coördinator Anna Janse, goed verstaat.

Anwar heeft nog een boodschap voor iedereen die twijfelt over deelname aan het Wijkgilde. “Ga het gewoon doen. Dat is beter dan maar thuiszitten, je vervelen of op straat hangen. Het houdt je bezig. Het is goed voor je dat je met andere mensen in contact komt. Het geeft je energie en daar word je beter van. Niet aarzelen, gewoon beginnen.”