Omgevingsmanagers verlagen de drempel

In Groningse wijkvernieuwingswijken, zoals Selwerd en de Indische buurt, werken omgevingsmanagers. Juist in deze wijken met een integrale aanpak, waar fysieke ingrepen, aandacht voor veiligheid en sociale programma’s hand in hand gaan, hebben omgevingsmanagers een belangrijke sleutelpositie. Zij vormen de verbinding tussen bewoners en al die partijen in de wijk. Wat doen ze, waarom is dit zo belangrijk en kan het nog beter?

"Al sinds 2018 zijn we in Selwerd bezig met veel slopen en bouwen, en dat overal tegelijk. Bewoners zitten soms heel lang in de overlast van bouwwerkzaamheden”, zegt Harald Hilbrants, projectmanager wijkvernieuwing Selwerd gemeente Groningen, over ‘zijn’ buurt. “Er wonen relatief veel senioren en mensen zonder baan, die overdag veel thuis zijn, en er daardoor veel last van hebben. Mensen uit andere culturen, voor wie de gesloopte woningen doen denken aan het land dat ze zijn ontvlucht. En voor de werkenden is het ook heel vervelend dat ze na hun werk thuiskomen in een modderige straat met bouwhekken waar regelmatig geen parkeerplek is. Het kan gewoon heel veel zijn voor bewoners.”

Vier woningcorporaties, de gemeente, energieleverancier WarmteStad, energiecoöperatie Grunneger Power en een heel stel aannemers en onderaannemers zijn in Selwerd aan het werk. “Daarom is afstemming van planning en communicatie enorm belangrijk”, benadrukt Harald. “Dat bewoners niet vandaag een brief krijgen van de gemeente over straten die opengaan en morgen één van een woningcorporatie over de start van bouwwerkzaamheden. Voor bewoners kan dat verwarrend zijn. Het betekent voldoende luisteren naar bewoners en bijvoorbeeld zorgen dat ze niet lang achter elkaar in de overlast zitten.”

Sleutelpositie

Om dit allemaal in goede banen te leiden, werken er vanuit de gemeente twee omgevingsmanagers vanuit een “echte sleutelpositie”, aldus Harald. “Als rechterhand van de projectleider zijn ze een soort verbindingsofficieren tussen project en omgeving. Zeker in een integrale wijkaanpak is dat een plus voor bewoners en samenwerkende partijen. Ze zorgen voor een zachtere landing van projecten en een grotere stem van bewoners. Participatie is steeds belangrijker en daarmee de rol van de omgevingsmanager ook.”

Voor de bewoners

“Ik ben er echt voor de bewoners”, zegt Déan. “Vragen en meldingen neem ik altijd serieus, maar dat betekent niet altijd dat de bewoner ook het gewenste antwoord krijgt. Ik probeer niet te snel conclusies te trekken, maar alle informatie op te halen en dan de juiste keuze te maken of te zorgen dat bijvoorbeeld de projectleider dat kan doen. Eerlijk zijn is heel belangrijk. Als ik nog niet alle informatie heb, kan ik dat prima delen. Daarmee heeft een bewoner het gewenste antwoord niet, maar ben ik wel in contact. Natuurlijk maken we als gemeente ook fouten. Wanneer mensen klagen, omdat we bijvoorbeeld ergens te laat mee zijn, ga ik intern mensen achter de broek zitten. Vanwege de enorme impact op de leefomgeving van bewoners, kan het ook waardevol zijn om even een pauze in te lassen zodat bewoners minder lang achter elkaar in de overlast zitten. Daarmee sta ik óók voor de belangen van de bewoners.”

Wat helpt in het bewonerscontact is het informatiepunt voor Sunny Selwerd, zoals de wijkverbetering in Selwerd heet, in het winkelcentrum. Van daaruit werken alle betrokken partijen samen en houden ze een spreekuur. “In onze digitale samenleving is het fijn dat mensen een fysieke plek hebben waar ze naartoe kunnen. Bewoners kunnen er terecht voor vragen over de wijkverbetering, maar ze krijgen ook hulp bij alledaagse dingen, zoals de aanvraag van een OV-chipkaart. Of ze komen gewoon een kopje koffie drinken.” 

Menselijke maat

Ook Déan werkt vanuit Informatiepunt Sunny Selwerd. “Als iemand belt met een vraag of klacht stel ik regelmatig voor om even langs te komen. Soms kan ik het direct afhandelen en zo niet, dan is het fijn dat ik naar iemand luister. Het idee leeft natuurlijk toch dat wij als gemeente wel bedenken hoe het moet, maar niet écht weten hoe het is in de wijk. Ik kan op de fiets stappen en ben dan binnen tien minuten bij iemand op de bank of in de tuin om even te praten. Die nuchtere aanpak en menselijke maat horen wat mij betreft echt bij Wijkvernieuwing op z’n Gronings."

Marieke Hollemans en Agnes Voorintholt zijn er de communicatieadviseurs en hebben óók een rol als omgevingsmanager en aanspreekpunt in de wijk. “Ze kennen de buurt goed. Daarin zit hun kracht. Er zijn in deze wijk enorm veel clubjes en verenigingen”, zegt Dony. “Alleen al in de Floresstraat heb je, naast de winkels, buurthuis Het Floreshuis, geloofscentrum Het Pand, de moskee, Vrouwencentrum Jasmijn, wijkbedrijf Het Groenhuis en een speeltuin. Die willen we allemaal betrekken, er is altijd wel een linkje te leggen en dat komt allemaal samen in Mooie Wijken.”

“Bij de start van project hebben we veel ideeën opgehaald. Alle ondernemers en organisaties in de Floresstraat zijn we deur-aan-deur afgegaan”, vertelt Dony. “We hebben ruim 2.300 bewoners aangeschreven voor alle inloopbijeenkomsten die we organiseerden en we hebben via zoveel mogelijk kanalen informatie opgehaald uit de wijk. In die informatievoorziening aan bewoners speelt GoeieBuurt, de bewonerscoöperatie van de wijk, een grote rol. Mensen van GoeieBuurt gaan langs de deuren om bewoners op de hoogte te brengen van bijvoorbeeld de eerste plannen voor de herinrichting van hun straat, om ze echt te betrekken. Maar ook om vragen te stellen, als de gemeente informatie nodig heeft, of gewoon om te vragen hoe het gaat. Dat is enorm krachtig.”

Tussenplatforms

“Door tussenplatforms als Mooie Wijken en GoeieBuurt neem je de drempel weg die er nu eenmaal is tussen bewoners en gemeente. Zonder omgevingsmanagers sturen we een brief met de aankondiging van een bewonersavond en belandt die bij veel mensen ongelezen in de prullenbak. Nu sturen we die brief ook, maar gebeurt er zoveel meer.” Dony vervolgt enthousiast: “Als gemeente leer je zo de behoeftes van bewoners beter kennen en bewoners weten jou te vinden. Daardoor gaat het zoveel vloeiender. Sowieso zijn de bewoners in deze wijk over het algemeen al heel betrokken. Ik hoop dat ze zich door deze aanpak nóg betrokkener voelen.”

Brugfunctie

Een voorbeeld van zo’n betrokken bewoonster is Lily Lanser. Behalve bewoonster is zij teamleider van bewonerscoöperatie GoeieBuurt. “Bij een project als Floresplein/Floresstraat ligt het zwaartepunt tussen de interne gemeentelijke communicatie en tussen de gemeente en de bouwer. Omgevingsmanagers slaan de brug naar bewoners. Dat is goed en erg nodig. De gemeente is zo’n groot en ingewikkeld apparaat, dat je die brugfunctie vanuit de gemeente nodig hebt. Daarom zijn omgevingsmanagers onmisbaar voor bewoners”, zegt zij over de rol van omgevingsmanagers.

Sinds de start van de bouw is bouwbedrijf Dura Vermeer voor het omgevingsmanagement aan zet, met omgevingsmanagers Nynke Bollen en Kirsten Smit. Agnes en Marieke vanuit Mooie Wijken en bewonerscoöperatie GoeieBuurt zijn nog steeds de schakel met de buurt. “Het is juist die samenwerking en onderlinge chemie die het hier zo uniek maakt”, concludeert projectmanager Dony daarover.

Goede buur

Over de functie van de omgevingsmanager tijdens de bouw, vertelt Nynke Bollen, omgevingsmanager Dura Vermeer: “Wij zijn de extra ogen en oren en voorkomen klachten en onrust. Als bouwbedrijf willen we een goede buur zijn. Wederzijds begrip kweken is belangrijk. Normaal stel je je als nieuwe buren ook voor en waarschuw je bijvoorbeeld als je een feestje geeft. Dit is vergelijkbaar, maar wat groter en heftiger. Dus ’s ochtends vroeg geen harde muziek, zorgen voor een goede bereikbaarheid van voorzieningen zoals wijkcentrum Het Floreshuis en winkels en tegelijk zorgen dat het veilig is voor bewoners en werknemers.”

Mooie samenwerkingen

Als return on investment wil Dura Vermeer wat terugdoen voor de wijk. Zo hangt er een spandoek gemaakt door schoolkinderen aan een bouwhek en zijn er veiligheidslessen op school. “Ook is er een bewoner bij ons aan het werk. Hij vroeg aan onze buurtconciërge of we werk voor hem hadden. Nu is hij bij ons in dienst en helpt hij met ontgraven”, geeft Nynke als voorbeeld.

“Er zijn zoveel mooie samenwerkingen”, zegt ze enthousiast. Zo vertelt ze over een pad met totempalen dat er komt op initiatief van de kindercoach van Mooie Wijken en in samenwerking met de buurt. Zodat kinderen veilig van school naar de speeltuin kunnen. “Vanuit Dura Vermeer dachten we mee over veiligheid en maakten we de palen. De buurt gaat met de schoolkinderen het schilderwerk doen, Stadsbeheer heeft meegedacht over het onderhoud. We werken ook mee aan het Hartwerk Festival, dat wordt een hele feestelijke opening van het Floresplein en de Floresstraat eind maart.”

Bewoonster Lily deelt haar enthousiasme over dit festival: “Bij de organisatie van het Hartwerk Festival hebben de omgevingsmanagers de sleutelfiguren uit de wijk vanaf het begin heel goed betrokken. Ook onze sleutelfiguren, van GoeieBuurt. Dat is mooi, want we hebben een gigantisch netwerk. Ik trek zo een heel blik met acts open van artiesten uit de wijk. Zelf speel ik ook mee, op saxofoon, met mijn band The Funky Grooves. Dat wordt een hele mooie afsluiting van dit project.”